ราวจับห้องน้ำผู้สูงอายุ ติดสูงเท่าไร ติดตรงไหน
ทีมงาน Thaisteelware · เผยแพร่
คำตอบสั้น
ตามกฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ และคนชรา พ.ศ. 2548 (ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2564) ราวจับแนวนอนด้านผนังข้างโถส้วมต้องสูงจากพื้น 65–70 ซม. และยื่นเลยด้านหน้าโถส้วม 25–30 ซม. ต่อด้วยราวแนวตั้งยาวอย่างน้อย 60 ซม. ราวต้องมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 3–4 ซม. ค่าเหล่านี้ใช้กับอาคารสาธารณะ ในบ้านใช้เป็นแนวทางแล้วปรับตามผู้ใช้จริง
ราวจับห้องน้ำผู้สูงอายุ ติดสูงเท่าไร ตามกฎกระทรวง (ห้องส้วมสำหรับผู้พิการ ทุพพลภาพ และคนชรา)
| จุด | ตัวเลข | อ้างอิง |
|---|---|---|
| ราวแนวนอน ผนังข้างโถส้วม | สูงจากพื้น 65–70 ซม. ยื่นเลยหน้าโถส้วม 25–30 ซม. | ข้อ 21 (6)(ก) |
| ราวแนวตั้ง ต่อจากปลายราวแนวนอนด้านหน้า | ยาวอย่างน้อย 60 ซม. | ข้อ 21 (6)(ข) |
| ราวด้านที่ไม่ชิดผนัง (แบบพับเก็บได้) | ห่างขอบโถส้วม 15–20 ซม. ยาวอย่างน้อย 55 ซม. | ข้อ 21 (7) |
| ราวนำไปสู่สุขภัณฑ์อื่นในห้องส้วม | สูงจากพื้น 80–90 ซม. | ข้อ 21 (8) |
| ขนาดราว | ทรงกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 3–4 ซม. ผิวเรียบ ไม่ลื่น | ข้อ 8 (7)(ข) ข้อ 24 |
| ระยะห่างจากผนัง | ข้อกำหนดนี้เป็นของราวทางลาด ใช้เทียบได้: ห่างผนังอย่างน้อย 4 ซม. | ข้อ 8 (7)(ง) |
| ที่อาบน้ำในห้องพักโรงแรม | ราวสูง 650–700 มม. ใช้เทียบได้ | ข้อ 28 |
| โถส้วม (อ้างอิง) | สูงจากพื้น 40–45 ซม. | ข้อ 21 (5) |
ที่มา: กฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ และคนชรา พ.ศ. 2548 ตามที่แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2564
สินค้าที่พูดถึงในบทความนี้
ติดราวจับตรงไหนบ้างในบ้าน
- ข้างโถส้วม จุดสำคัญที่สุด ใช้ทั้งตอนนั่งลงและลุกขึ้น ราวแนวนอน + แนวตั้งเป็นรูปตัว L ช่วยได้มาก
- โซนอาบน้ำ ข้างฝักบัวหรือข้างอ่างอาบน้ำ ช่วยทรงตัวตอนยืนอาบน้ำและก้าวข้ามขอบอ่าง
- ทางเข้าห้องน้ำ ราวแนวตั้งข้างประตู ช่วยตอนก้าวข้ามธรณีประตูหรือพื้นต่างระดับ
- ข้างอ่างล้างหน้า ถ้าผู้ใช้ต้องยืนนาน
ราวจับห้องน้ำผู้สูงอายุ ติดสูงเท่าไรให้เหมาะกับผู้ใช้จริง
ตัวเลขในกฎกระทรวงออกแบบสำหรับอาคารที่กฎหมายกำหนด ไม่ได้วัดจากร่างกายผู้ใช้แต่ละคน ในบ้านควรปรับตาม
- ความสูงของผู้ใช้ คนตัวเล็กอาจต้องการราวต่ำลงเล็กน้อย
- มือข้างที่ถนัด ติดราวด้านที่ผู้ใช้จับได้ถนัด หรือติดทั้งสองด้าน
- การใช้วีลแชร์ ต้องมีพื้นที่หมุนตัวและราวพับเก็บได้ด้านที่ย้ายตัว
ก่อนเจาะ ทาบตำแหน่งให้ผู้ใช้จริงดูระยะมือ ห้ามลงน้ำหนัก และมีคนยืนประกบ
วัดและทำเครื่องหมายก่อนติดราวจับ
- ให้ผู้ใช้จริงทำท่าที่ใช้บ่อย โดยยังไม่ลงน้ำหนักบนราว เช่น นั่งบนโถส้วมแล้วลุกขึ้น หรือยืนในโซนอาบน้ำ แล้วดูว่ามือวางตรงไหนได้ถนัดที่สุด
- วัดความสูงจากพื้นถึงจุดที่มือจับ เทียบกับตัวเลขในตารางด้านบน แล้วปรับตามผู้ใช้
- ทาบราวกับผนังและใช้ระดับน้ำ ให้ราวแนวนอนตรง ราวแนวตั้งตั้งฉาก
- ทำเครื่องหมายตำแหน่งสกรู และตรวจว่าไม่มีท่อน้ำหรือสายไฟในผนังตรงจุดนั้น
- ให้ช่างตรวจผนัง ถ้าเป็นผนังเบาหรือไม่แน่ใจว่าผนังรับแรงดึงได้
ห้องน้ำผู้สูงอายุ ควรมีอะไรอีกนอกจากราวจับ
ราวจับช่วยได้มาก แต่ห้องน้ำที่ปลอดภัยต้องมีหลายอย่างทำงานร่วมกัน
| สิ่งที่ควรมี | ช่วยยังไง |
|---|---|
| พื้นหรือแผ่นกันลื่นในโซนเปียก | ลดการลื่นตอนเท้าเปียก |
| ไฟส่องสว่างพอ และไฟกลางคืน | มองเห็นราวและขอบพื้นตอนเข้าห้องน้ำกลางดึก |
| เก้าอี้นั่งอาบน้ำ | ไม่ต้องยืนนาน ลดโอกาสเสียหลัก |
| ที่วางของในระยะเอื้อมถึง | ไม่ต้องก้มหรือเอื้อมสุดแขนตอนอาบน้ำ |
| พื้นต่างระดับให้น้อยที่สุด | ลดการสะดุดตรงธรณีประตูหรือขอบโซนอาบน้ำ |
ถ้าผู้ใช้มีโรคประจำตัว เดินลำบาก หรือเคยล้มมาก่อน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเรื่องการจัดห้องน้ำให้เหมาะกับร่างกาย ตำแหน่งราวจับที่ดีที่สุดขึ้นกับท่าทางการเคลื่อนไหวของผู้ใช้แต่ละคน
ราวจับแนวนอนกับแนวตั้ง ใช้ต่างกันยังไง
ราวแนวนอน ใช้ดันตัวลุกจากท่านั่งและพยุงตัวขณะนั่ง จึงติดข้างโถส้วมในระดับที่แขนวางได้ตอนนั่ง ราวแนวตั้ง ใช้ดึงตัวขึ้นและจับทรงตัวตอนยืน จึงติดตรงจุดที่ผู้ใช้ลุกขึ้นหรือก้าวผ่าน เช่น ปลายราวแนวนอนด้านหน้าโถส้วม หรือข้างประตูทางเข้าโซนอาบน้ำ
หลายบ้านใช้ทั้งสองแบบต่อกันเป็นรูปตัว L ข้างโถส้วม ผู้ใช้จะมีที่จับทั้งตอนนั่งและตอนยืน ราวจับห้องน้ำผู้สูงอายุ ติดสูงเท่าไรสำหรับแต่ละแบบ ดูได้ในตารางกฎกระทรวงด้านบน แล้วปรับตามผู้ใช้จริง
แบบเจาะ vs แบบตัวดูด
| ราวยึดผนัง (เจาะ) | ราวแบบตัวดูด | |
|---|---|---|
| ความมั่นคง | มั่นคงกว่าตัวดูด เมื่อผนังและจุดยึดผ่านการตรวจ | ช่วยทรงตัว ต้องตรวจก่อนใช้ทุกครั้ง |
| ผนังที่ใช้ได้ | ผนังปูน ผนังก่ออิฐ (ผนังเบาต้องยึดโครง) | ผิวเรียบไม่มีรอยต่อเท่านั้น |
| เหมาะกับ | ใช้ถาวร ถ้าจะใช้พยุงตัว ต้องให้ช่างตรวจก่อน | ห้องเช่า ใช้ชั่วคราว เดินทาง ไม่ใช่ราวดึงตัวลุกจากโถส้วม |
ราวจับของเราเทียบกับตัวเลขในกฎ
- ราวจับสแตนเลส 201 ยึดผนังด้วยสกรู ใช้ได้ทั้งแนวนอนและแนวตั้ง ท่อ Ø 2.5 ซม. เล็กกว่า 3–4 ซม. ในกฎ
- ราวจับกันลื่น ลายไม้ ท่อ Ø 3.5 ซม. ห่างผนัง 4.5 ซม. อยู่ในช่วงตามกฎ ผิวมีปุ่มนูนช่วยให้จับถนัดขึ้นเมื่อมือเปียก
- ราวจับแบบตัวดูด ไม่ต้องเจาะ สำหรับช่วยทรงตัวชั่วคราว ไม่เข้าข่ายใช้พยุงตัว
ราวจับในบ้านไม่จำเป็นต้องตรงตามกฎกระทรวงทุกข้อ แต่ถ้าต้องการให้ตรงตามกฎ ให้ตรวจขนาดท่อ (3–4 ซม.) และระยะห่างจากผนังกับร้านก่อนสั่ง ดูทุกรุ่นที่ ราวจับห้องน้ำ
ราวแบบตัวดูดไม่ควรใช้รับน้ำหนักตัวเต็มที่ ส่วนราวแบบยึดผนัง ถ้าจะใช้ช่วยพยุงตัว ให้ช่างตรวจผนังและจุดยึดก่อนใช้
คำถามที่พบบ่อย
บ้านพักอาศัยต้องทำตามกฎกระทรวงนี้ไหม
กฎกระทรวงนี้บังคับกับอาคารตามที่กฎหมายกำหนด เช่น อาคารสาธารณะ ส่วนบ้านพักอาศัยไม่ได้บังคับ แต่ตัวเลขในกฎใช้เป็นแนวทางที่ดีได้
ราวจับแบบตัวดูดใช้แทนราวยึดผนังได้ไหม
ใช้ช่วยทรงตัวได้บนผิวเรียบและต้องตรวจทุกครั้งก่อนใช้ แต่ไม่ควรใช้แทนราวยึดผนังสำหรับคนที่ต้องพยุงน้ำหนักตัวเต็มที่ และไม่ใช่ราวดึงตัวลุกจากโถส้วม อาจหลุดได้โดยไม่มีสัญญาณเตือน
ควรให้ใครติดตั้ง
ถ้าไม่แน่ใจเรื่องผนังหรือการยึด ให้ช่างติดตั้ง และถ้าผู้ใช้มีปัญหาการเคลื่อนไหวมาก ปรึกษานักกายภาพบำบัดเรื่องตำแหน่ง
แหล่งอ้างอิง
- กฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ และคนชรา พ.ศ. 2548 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2564 — ข้อ 8(7) ข้อ 21 ข้อ 24 (ฉบับรวมแก้ไข เผยแพร่โดยสมาคมสถาปนิกสยามฯ: https://download.asa.or.th/03media/04law/cba/mr/mr48-58e-upd(02).pdf)